السيد الخوئي

307

توضيح المسائل ( فارسي )

( مسأله 1791 ) اگر در يك سال منفعتى نبرد ، نمىتواند مخارج آن سال را از منفعتى كه در سال بعد مىبرد كسر نمايد . ( مسأله 1792 ) اگر در أول سال منفعتى نبرد ، واز سرمايه خرج كند ، وپيش از تمام شدن سال منفعتى به دستش آيد ، مىتواند مقدارى را كه از سرمايه برداشته از منافع كسر كند وفقط مؤنه ( مصارف ) تجارت را مىتواند از أو كسر كند . ( مسأله 1793 ) اگر مقدارى از سرمايه در تجارت ومانند آن از بين برود مىتواند مقدارى را از سرمايه كم شده از منافع قبل از تلف آن مقدار كسر نمايد . ( مسأله 1794 ) اگر غير از سرمايه چيز ديگرى از مالهاى أو از بين برود ، نمىتواند از منفعتى كه به دستش مىآيد آن چيز را تهيه كند ، ولى اگر در همان سال به آن چيز احتياج داشته باشد ، مىتواند در بين سال از منافع كسب آن را تهيه نمايد . ( مسأله 1795 ) اگر در تمام سال منفعتى نبرد ، وبراي مخارج خود قرض كند ، نمىتواند از منافع سالهاى بعد مقدار قرض خود را كسر نمايد . بلكه اگر در أول سال براي مخارج خود قرض كند وپيش از تمام شدن سال منفعتى ببرد ظاهر اين است كه نمىتواند مقدار قرض خود را از آن منفعت كسر نمايد ، مگر اين كه قرض بعد از منفعت كردن باشد بلى در هر دو صورت مىتواند قرض خود را از أرباح أثناء سال ادا نمايد وبه آن مقدار خمس تعلق نمىگيرد . ( مسأله 1796 ) اگر براي زياد كردن مال ، يا خريدن ملكي كه به آن احتياج ندارد ، قرض كند ، نمىتواند از منافع سالش مقدار آن قرض را ادا نمايد بلى اگر مالي را كه قرض كرده ويا چيزى را كه از قرض خريده از بين برود در اين صورت مىتواند قرض خود را از منافع آن سال بدهد . ( مسأله 1797 ) انسان مىتواند خمس هر چيز را از همان چيز بدهد يا به مقدار قيمت خمسي كه بدهكار است ، پول بدهد . واما اگر جنس ديگر بخواهد بدهد ، محل اشكال است مگر آن كه با اجازه حاكم شرع باشد .